OCHOTNICA DOLNA

Zespół Konkursowy

W skład Zespołu konkursowego weszły następujące podmioty:

  • Gmina Ochotnica Dolna
  • Stowarzyszenie "Przyjaciele Doliny Dunajca

Praca Konkursowa

Temat pracy

Utworzenie publikacji o ekosystemie potoku Ochotnica na podstawie przeprowadzonej inwentaryzacji przyrodniczej Doliny Ochotnicy i Małego Przełomu Dunajca w Tylmanowej, a także obszarów przestrzeni edukacyjnej nad potokiem Ochotnica i Dunajcem pod patronatem lokalnych szkół.

Uzasadnienie / diagnoza stanu

Zlewnia Ochotnicy pod względem ekologicznym posiada potencjał jaki został już odebrany sąsiednim, silnie przekształconym dopływom Dunajca. Niezmeliorowane łąki, lasy łęgowe i karpackie buczyny oraz lasy jodłowo-bukowe osłaniają potoki płynące na długim odcinku w nieuregulowanym korycie. W Ochotnicy i jej dopływach dochodzi do naturalnego rozrodu pstrągów potokowych, zlewnia jest też szansą dla ginącej w Dunajcu populacji lipieni.

Ochotnica wraz z dopływami jest “błękitnym łącznikiem” pomiędzy licznymi w tym rejonie obszarami ochronnymi, takimi jak: Ostoja Gorczańska i Ostoja Popradzka, Gorczański Park Narodowy wraz z otuliną, Popradzki Park Krajobrazowy wraz z otuliną, czy mniejszymi obszarami ochrony takimi jak Rezerwat Kłodne nad Dunajcem. Brak tu infrastruktury narciarskiej, agresywnej dla środowiska wodnego. Duże znaczenie ma również rozwiązanie sieci komunalnej w gminie, kierującej ścieki oczyszczone do Dunajca, nie zaś do znacznie mniejszej Ochotnicy. Taki stan rzeczy korzystnie wpływa na obecną sytuację w jej zlewni.

Dynamiczny rozwój infrastruktury mieszkalnej, drogowej i komunalnej, a także turystyki na terenie Gminy Ochotnica Dolna niesie jednak za sobą zagrożenia dla błękitnej infrastruktury doliny Ochotnicy, w tym zachowania drożności ekologicznej potoku, utrzymania jego stanu pod względem jakości i zasobów wody. Regulacja cieków, zwłaszcza samowolna i/lub prowadzona nieprawidłowo, ogranicza możliwości migracji ryb, co w wypadku gatunków typowych dla tego obszaru: pstrąga potokowego i lipienia ma kluczowe znaczenie w utrzymaniu naturalnej populacji opierającej się na rybach pochodzących z naturalnego tarła. Zabudowa doliny i regulacja cieków zakłócają podstawową przyrodniczą funkcję dorzecza jako korytarza ekologicznego. Osuszanie i zabudowa terenów w bezpośredniej bliskości cieków powoduje w konsekwencji zanik niezmeliorowanych podmokłych łąk oraz lasów łęgowych, pełniących rolę naturalnych oczyszczalni redukujących eutrofizację cieków i podnoszących jakość wody. Skutkuje to ograniczeniem naturalnych procesów samooczyszczania się wody. Regulacja potoków i ograniczanie terenów zalewowych powoduje ponadto ograniczenie procesu naturalnej retencji: przyspieszenie spływu wody z doliny i jej stopniowe osuszanie, a w okresach wezbrań zwiększa zagrożenie powodziowe.

W planie rozwoju gminy temat wody: jej zasobów i ich jakości jest kluczowy dla dalszego rozwoju. To wielki atut gminy, ale wymaga ochrony i racjonalnego podejścia ze strony mieszkańców. Potrzebna jest szeroko prowadzona edukacja lokalnej społeczności i turystów, która przyczyni się do ochrony zlewni oraz eliminacji zagrożeń dla tego przyrodniczo cennego obszaru.

Obszar realizacji

Obszar projektu pokrywa się z obszarem gminy Ochotnica Dolna i obejmuje dolinę Potoku Ochotnica wraz z dopływami i odcinkiem środkowego Dunajca na terenie gminy Ochotnica – tzw. Małym Przełomem Dunajca w Tylmanowej. Skala przestrzenna projektu jest jednak szersza: ochrona zasobów wodnych i ich jakości na terenie projektu pozytywnie wpłynie również na jakość wód na obszarach leżących w dalszym biegu Dunajca.

Projekt obejmuje tereny wiejskie objęte ekstensywną produkcją rolniczą ze stosunkowo niewielkim zaangażowaniem chemii rolniczej, a także spore tereny leśne (ponad 50% terenu gminy) - co daje szansę na zachowanie środowiska naturalnego typowego dla karpackich dolin.

Całość objętego projektem obszaru stanowi element sieci korytarzy ekologicznych pomiędzy obszarami ochrony przyrody:

  • Gorczański Park Narodowy z otuliną;
  • Popradzki Park Krajobrazowy z otuliną;
  • Ostoje Natura 2000: Środkowy Dunajec z Dopływami (PLH120088), Ostoja Gorczańska (PLH120018).

Ochotnica Dolna4

Cele / oczekiwane rezultaty

Celem Projektu jest edukacja lokalnej społeczności i jej zaangażowanie w ochronę i poszanowanie naturalnego środowiska - zielonej i błękitnej infrastruktury na obszarze projektu.

Oczekiwanymi rezultatami przedsięwzięcia są:

  • zredukowanie lub zlikwidowanie problemu deponowania odpadów i emisji ścieków do zlewni Ochotnicy;
  • wzrost świadomości lokalnej społeczności - w tym stworzenie nowych możliwości edukacji młodzieży w zakresie ochrony środowiska naturalnego;
  • wzrost atrakcyjności turystycznej gminy;
  • poprawa jakości wody w zlewni;
  • określenie możliwości retencyjnych doliny Ochotnicy i rozpoczęcie wprowadzania planów małej retencji w zlewni;
  • określenie zagrożeń dla środowiska naturalnego i ich redukcja;
  • ochrona bioróżnorodności, utrzymanie drożności przyrodniczej cieków jako korytarzy ekologicznych.

Opis działań

W ramach przygotowania pracy konkursowej Zespół - jako element wymaganych działań informacyjnych - przeprowadził badanie ankietowe świadomości i zainteresowania społecznego tematem zielonej i błękitnej infrastruktury. Badanie prowadzono wiosną 2019 r. Ankieta została rozesłana droga internetową do ponad 1000 osób związanych ze Stowarzyszeniem “Przyjaciele Doliny Dunajca”.

Temat zielonej i błękitnej infrastruktury poruszany był w ramach inicjatywy prowadzonej przez Stowarzyszenie przy wsparciu Gminy: całorocznej Szkółki Przyrodniczo-Wędkarskiej dla młodzieży, a także podczas pikniku ekologicznego w gminie (z udziałem przedstawicieli Centrum UNEP/GRID-Warszawa) oraz corocznej imprezy o tematyce poświęconej ochronie przyrody Dunajca - Święta Pstrąga (sierpień 2019).

Mapowanie i inwentaryzacja elementów zielonej i błękitnej infrastruktury objęła tereny przyległe do cieków zlewni Ochotnicy. Stan, zróżnicowanie i liczbę elementów zielonej infrastruktury oceniono wysoko, czynnikiem kluczowym był stan błękitnej infrastruktury, na której skupia się projekt.

W ramach przedsięwzięcia, aby utrzymać aktualny stan zlewni i dążyć do jego poprawy, planuje się następujące działania:

  1. przeprowadzenie kompleksowej inwentaryzacji hydromorfologicznej i hydrobiologicznej Doliny Ochotnicy i Małego Przełomu Dunajca w Tylmanowej pod kątem:
    (a) wartości ekologicznej i drożności ekologicznej poszczególnych odcinków będących składowymi błękitnej sieci Ochotnicy;
    (b) identyfikacji i lokalizacji zagrożeń, takich jak nieprzemyślane melioracje i regulacje, niekontrolowane i nielegalne emisje ścieków czy składowanie odpadów oraz niedobory w sieci komunalnej;
  2. stworzenie opracowania przyrodniczego w oparciu o przeprowadzoną inwentaryzację rezultaty działań związanych z reintrodukcją ryb łososiowatych do potoków doliny Ochotnicy;
  3. stworzenie sieci obszarów przestrzeni edukacyjnej nad Ochotnicą dla lokalnej społeczności i turystów, złożonej z 4 punktów wzdłuż biegu Ochotnicy oraz 1 lub 2 nad Dunajcem w Tylmanowej - oraz łączącej je ścieżki dydaktycznej poświęconej ekosystemowi Ochotnicy i zlewni Dunajca. Przestrzeń ta będzie obejmować atrakcyjne przyrodniczo obszary predestynowane do objęcia ochroną - początkowo w formie użytku ekologicznego. Każdy z obszarów ma mieć inną charakterystykę:
  • lasu łęgowego;
  • podmokłej niezmeliorowanej łąki;
  • kamieńcowego koryta potoku z miejscem tarlisk ryb;
  • koryta potoku z układem skał typowym dla fliszu karpackiego;
  • szerokiej doliny rzecznej otoczonej buczyną karpacką lub lasem jodłowo- bukowym.

Celem długofalowym jest stałe zaangażowanie w powstałą przestrzeń młodzieży lokalnej i kadry pedagogicznej w ramach zajęć terenowych ze szkół Gminy Ochotnica Dolna (terenowe lekcje przyrody, biologii, chemii i geografii). Przy ich udziale planowany jest m.in. cykliczny monitoring jakości wody i stanu ekosystemu wodnego Ochotnicy i Dunajca. Planowane są długofalowe działania na rzecz utrzymania i poprawy drożności ekologicznej, lokalizacji i likwidacji, a w niektórych przypadkach modernizacji antropogenicznych przegród na ciekach, edukacji społeczności o szkodliwości montażu takich przegród.

Partnerstwo

Ochotnica Dolna oraz Stowarzyszenie “Przyjaciele Doliny Dunajca”, tworzące formalny Zespół konkursowy, bardzo efektywnie nawiązały współpracę z podmiotami istotnymi z uwagi na cele i temat przedsięwzięcia (błękitna infrastruktura). Należą do nich:

  • Polski Związek Wędkarski, Okręg Nowy Sącz, którego Zarząd wspiera zarówno samo przedsięwzięcie konkursowe, jak i inne działania satelitarne, takie jak reintrodukcja czy monitoring populacji ryb w dorzeczu. Miejscowi Wędkarze zrzeszeni w lokalnych kołach PZW to grupa silna i zaangażowana w ochronę Dunajca i Ochotnicy;
  • Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Krakowie;
  • Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Krakowie - Nadzór wodny Nowy Targ;
  • uczniowie i nauczyciele szkół podstawowych gminy Ochotnica Dolna;
  • sołtysi Ochotnicy Górnej, Ochotnicy Dolnej i Tylmanowej;
  • Wiejskie Ośrodki Kultury w Ochotnicy Górnej, Ochotnicy Dolnej i Tylmanowej;
  • mieszkańcy Gminy Ochotnica Dolna.

Zespół podejmie też starania o poszerzenie o leżące nad Dunajcem gminy Łącko i Krościenko nad Dunajcem.

 

Ochotnica Dolna guzik

Ochotnica Dolna1

Ochotnica Dolna6

Ochotnica Dolna2

Laureaci

 

laureaci bb

laureaci l

laureaci od

laureaci w

laureaci zr

Wyróżnienie

 

laureaci sb

Pozostałe prace

 

pozostale g

pozostale j

pozostale ug

Projekt LIFE16 GIE/PL/000648 jest dofinansowany przez Unię Europejską w ramach Programu LIFE oraz przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
© Centrum UNEP/GRID-Warszawa 2018-2020